Elektrik Faturam Neden Yüksek? Yazı-2

Sözleşme gücünüzü mü aşıyorsunuz?

Yazı serimizin ikinci bölümünde gene bir cezaya odaklanıyoruz, güç aşım cezası. Özellikle elektrikli araçların evlerde ve işyerlerinde şarj edilmeye başlanması ile birlikte, birçok faturada bu ceza görülmeye başlandı. Son 2-3 yıl öncesine kadar evlerin veya işyerlerinin elektrik tesisat projelerini planlanırken ve dağıtım şirketinde güç tahsis talebinde bulunurken hayatımızda yer almayan bu ilave güç çekişleri sonucunda hatlarda ısınma riskleri de ortaya çıkabilir.

Yazımızda önce sözleşme gücü ya da diğer adlarıyla bağlantı veya anlaşma gücü nedir, nasıl belirlenir başlıklarına bakacağız. Dilerseniz doğrudan bu cezanın nasıl hesaplandığına ve nasıl önlenebileceğine buraya tıklayarak geçebilirsiniz.

Sözleşme Gücü Nedir?

Sözleşme gücü , kullanıcının bağlantı anlaşması kapsamında dağıtım şebekesinden çekmesine izin verilen ve bağlantı anlaşmasında belirlenen güç değeridir.

Uygulamada anlaşma gücü, bağlantı gücü veya sözleşme gücü ifadeleri benzer anlamlarda kullanılabilmektedir. Ancak hangi değerin hangi amaçla kullanıldığı; bağlantı anlaşması, tarife ve ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Sözleşme gücü genellikle kW veya kVA cinsinden ifade edilir.

Bu değer iki açıdan önemlidir:

• Elektrik tesisinin şebekeden kullanabileceği kapasitenin belirlenmesine yardımcı olur.

• Özellikle güç bedeli uygulanan tarifelerde faturadaki maliyetlerin hesaplanmasında rol oynar.

Dolayısıyla sözleşme gücünün gereğinden düşük belirlenmesi güç aşımı riskini , gereğinden yüksek belirlenmesi ise kullanılmayan kapasite için gereksiz güç bedeli ödenmesi sonucunu doğurabilir.

Sözleşme Gücü Neye Göre Belirlenir?

Sözleşme gücü yeni abonelik veya tesislerde elektrik mühendisleri tarafından hazırlanan elektrik iç tesisat projesine göre belirlenir. Bu projeler Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği’ne uygun olarak eşzamanlılık faktörü hesaplanarak hazırlanır ve ilgili Dağıtım Şirketi’ne sunulur. Dağıtım şirketinin bu projeyi kabul etmesi durumunda yeni abonelik oluşturarak dağıtım sistemine bağlantı anlaşması imzalanır ve sözleşme gücünün aşılması sonucundaki yaptırımlar anlaşmada yer alır.

Eğer sözleşme gücü gerçek kullanımdan yüksek belirlendiyse, faturanızda daha yüksek bir güç bedeli öderken, düşük belirlendiyse de güç aşım bedeli veya cezası ödersiniz. O nedenle ilk projede tesis/konutun kullanım amacına göre eşzamanlı yüklerin doğru öngörülmesi ve hesaplanması önemlidir.

Evinizde veya işletmenizdeki sözleşme gücünüz yetersiz geliyorsa, ilgili dağıtım şirketine başvurarak tadil edilmesi mümkündür. Şarj istasyonu nedeniyle tadil gerekiyorsa, istasyonun ticari veya özel mülkiyete tabi olması, kurulacağı yerdeki ortak mülkiyet gibi konulara dikkat ederek, dağıtım şirketinden ilave izin alınması gerekebilir.

Sözleşme Gücü Neden Aşılmamalı?

Elektrik dağıtım sistemi belirli bir kapasite planlamasına göre işletilir.

Bir kullanıcının bağlantı anlaşmasında belirlenen kapasitenin sürekli veya belirli koşullarda aşılması;

• Şebeke kapasitesinin planlanmasını,

• Trafo yüklenmesini,

• Kablo ve ekipmanların kapasitesini,

• Gerilim kalitesini,

• Diğer kullanıcıların enerji kalitesini

etkileyebilir.

Bu nedenle bağlantı anlaşmasında belirlenen güce uyulması esastır. İç Tesisas projesine aykırı bir şekilde fazla yük çekilmesi durumunda kablolarda ısınma, sigorta atma hatta panolarda hasar ve yangın gibi sonuçlar doğurabilir.

Güç Aşım Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Her kullanıcı için geçerli tek bir sabit çarpan bulunduğunu söylemek doğru değildir.

Ödenecek tutar,

• Abonenin tarife türüne,

• Tek terimli veya çift terimli tarife olmasına,

• Anlaşma/sözleşme gücüne,

• Ölçülen demande,

• Aşımın niteliği ve süresine,

• İmzalanan lgili dağıtım/sistem kullanım anlaşmasının hükümlerine göre değişikmektedir.

16 Nisan 2016 tarihli ve 29686 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Dağıtım sistemine bağlantı anlaşması örneğinde şu hükümler yer almaktadır:

Örnek bir hesaplama yapmak gerekirse, sözleşme gücü 100 kW olan bir

Elektrik Dağıtımı ve Perakende Satışına İlişkin Hizmet Kalitesi Yönetmeliği’nde tanımlanan geçici, kısa ve uzun süreli kesintiler, iletim sisteminden kaynaklanan kesintiler ve mücbir sebepler sonucu oluşan kesintiler dışında Dağıtım Şirketinin kullanıcıya taahhüt ettiği anlaşma gücünün Kullanıcıdan kaynaklanmayan bir nedenle sağlayamaması durumunda, bu gücün sağlanamadığı süre boyunca sağlanamayan güce karşılık gelen dağıtım sistem kullanım fiyatına göre hesaplanan bedel Dağıtım Şirketi tarafından kullanıcıya ödenir.

Güç Aşım Bedelinden Nasıl Kaçınırız?

Güç aşımını önlemenin en etkili yolu, işletmenin elektrik talebini düzenli olarak takip etmektir.

1. Demand Verilerinizi Takip Edin

Son 12 aylık demand değerlerini inceleyin.

Sadece elektrik tüketim miktarına değil, hangi saatlerde ne kadar maksimum güç çekildiğine bakın.

Enerji yönetimi yazılımı, sayaçlardan ve enerji izleme sistemlerinden aldığı verileri tek bir platformda toplayarak işletmenin anlık ve geçmiş demand değerlerini takip etmesini sağlar.

Yazılım üzerinden;

• Anlık güç tüketimi,

• Maksimum demand,

• Sözleşme gücü,

• Sözleşme gücüne yaklaşma oranı,

• Saatlik, günlük, haftalık ve aylık güç profilleri izlenebilir.

Geçmiş dönem verilerinin grafikler üzerinden karşılaştırılması sayesinde işletme, yalnızca “ne de kadar elektrik tükettiğini” değil, hangi zamanlarda ve hangi seviyede güç talep ettiğini görebilir.

Daha gelişmiş enerji yönetimi yazılımlarında belirlenen güç sınırlarına yaklaşılması halinde otomatik alarm ve bildirimler oluşturularak enerji yöneticisinin veya ilgili işletme personelinin zamanında müdahale etmesi sağlanabilir.

2. Güç Aşımının Nedenini Belirleyin

Örneğin her ay aynı saatlerde güç aşımı meydana geliyorsa bunun nedeni:

• Kompresörlerin aynı anda çalışması,

• Klimaların devreye girmesi,

• Üretim makinelerinin eş zamanlı çalışması,

• Elektrikli araçların aynı anda şarj edilmesi olabilir.

Demand değerinin yükseldiğini bilmek tek başına yeterli değildir. Asıl önemli olan, güç artışına hangi yüklerin neden olduğunu belirlemektir.

Enerji yönetimi yazılımı; ana sayaç verilerini, alt sayaçları ve uygun durumlarda ekipman/otomasyon sistemlerinden alınan verileri birlikte analiz ederek güç tüketiminin kaynaklarının daha kolay tespit edilmesini sağlayabilir.

Örneğin saat 14.00–15.00 arasında demand değerinin sürekli yükseldiği görülüyorsa, aynı zaman aralığında;

• Klima sistemlerinin,

• Soğutma gruplarının,

• Kompresörlerin,

• Üretim hatlarının,

• EV şarj istasyonlarının

çalışma durumları karşılaştırılabilir.

Böylece işletme, “gücümüz neden yükseldi?” sorusuna yalnızca tahminle değil, ölçüm verileriyle cevap verebilir.

Tekrarlayan güç piklerinin tespit edilmesi, güç aşımına neden olan operasyonların belirlenmesini ve buna uygun önlem alınmasını kolaylaştırır.

3. Yük Yönetimi Uygulayın

Bazı yüksek güçlü cihazların çalışma zamanlarını değiştirmek demand değerinin düşürülmesini sağlayabilir.

Enerji yönetimi yazılımı, işletmenin güç tüketim profilini analiz ederek yüklerin daha uygun zamanlarda çalıştırılmasına yönelik kararları destekleyebilir.

Örneğin aynı anda çalışması demand değerini yükselten iki yüksek güçlü ekipman varsa, bunlardan birinin çalışma zamanının birkaç dakika veya daha uzun bir süre ötelenmesi toplam pik talebin düşürülmesine yardımcı olabilir.

Özellikle üretim tesislerinde;

• Kompresörlerin,

• Pompaların,

• HVAC sistemlerinin,

• Soğutma sistemlerinin,

• Elektrikli fırınların,

• EV şarj ünitelerinin

çalışma zamanlarının planlanması önemli bir tasarruf ve güç optimizasyonu fırsatı yaratabilir.

Enerji yönetimi yazılımı, belirlenen güç limiti veya hedef demand değeri ile anlık tüketimi karşılaştırarak kritik seviyelere yaklaşılması halinde alarm üretebilir.

Otomasyon altyapısıyla entegre çalışan sistemlerde ise uygun yüklerin çalışma sırasının değiştirilmesi veya yüklerin kontrollü şekilde devreye alınması gibi otomatik yük yönetimi senaryoları uygulanabilir.

Buradaki amaç yalnızca elektrik tüketimini azaltmak değil, aynı işi daha düşük pik güçle gerçekleştirebilmektir.

4. Yeni Cihazları Önceden Planlayın

Yeni makine veya yüksek güçlü bir şarj sistemi kurulmadan önce mevcut sözleşme gücü ve tesisat kapasitesi kontrol edilmelidir.

Yeni bir elektrikli ekipman satın alınırken yalnızca cihazın nominal gücüne bakmak yeterli değildir.

Örneğin işletmenin mevcut maksimum demand değeri 180 kW iken 50 kW gücünde yeni bir ekipman kurulması, teorik olarak maksimum talebin 230 kW seviyesine çıkabileceği anlamına gelebilir.

Ancak ekipmanın sürekli çalışıp çalışmayacağı, diğer yüklerle aynı anda devreye girip girmeyeceği ve çalışma saatleri bu değeri değiştirebilir.

Enerji yönetimi yazılımında bulunan geçmiş tüketim ve demand verileri kullanılarak “yeni cihaz devreye alındığında güç profilimiz nasıl değişebilir?” sorusuna daha gerçekçi bir yaklaşım geliştirilebilir.

Özellikle elektrikli araç şarj istasyonlarında bu analiz daha da önemlidir.

Birden fazla aracın aynı anda şarj edilmesi halinde oluşabilecek ilave güç talebi hesaplanarak;

• Mevcut sözleşme gücünün yeterli olup olmadığı,

• Şarj cihazlarının aynı anda çalışmasının uygun olup olmadığı,

• Şarj yükünün zamana yayılıp yayılamayacağı,

• Güç artırımı gerekip gerekmediği

değerlendirilebilir.

Bu sayede yeni yatırım yapılmadan önce mevcut elektrik altyapısının ve sözleşme gücünün yeterliliği daha sağlıklı şekilde analiz edilebilir.

5. Gerekiyorsa Güç Artırımı Yapın

Demand değerleri sürekli olarak sözleşme gücüne yaklaşıyor veya üzerine çıkıyorsa güç artırımı değerlendirilmelidir.

Enerji yönetimi yazılımı, güç artırımı kararının yalnızca tek bir yüksek demand değerine bakılarak verilmesini önlemeye yardımcı olabilir.

Son 12 aylık veya daha uzun dönem verileri incelenerek;

• Maksimum demand değerleri,

• Demand'ın sözleşme gücüne oranı,

• Güç aşımının hangi dönemlerde gerçekleştiği,

• Aşımın tekrarlanma sıklığı,

• Mevsimsel değişimler,

• Pik tüketimin hangi yüklerden kaynaklandığı

analiz edilebilir.

Sonuç: Sözleşme Gücünüze Değil, Gerçek Güç İhtiyacınıza Odaklanın

Sözleşme gücü, elektrik aboneliğinde göz ardı edilmemesi gereken önemli bir parametredir.

Düşük sözleşme gücü , güç aşımı ve mevzuata bağlı yaptırım risklerinin yanısıra tesisatla ilgili tehlikeli durumlara da sebep olabilir.

Gereğinden yüksek sözleşme gücü ise kullanılmayan kapasite için gereksiz maliyet yaratabilir.

Bu nedenle en doğru yöntem; tesisin kurulu gücünü, gerçek demand değerlerini, kullanım alışkanlıklarını ve gelecekteki elektrik ihtiyacını birlikte analiz ederek uygun sözleşme gücünü belirlemektir.

EKO-RM yazılımımız sayesinde kullanıcılar

• Anlık demand değerlerini anlık takip edebilir,

• Sözleşme gücüne yaklaşmayı önceden görebilir,

• Güç aşımı riski için alarm oluşturabilir,

• Güç piklerinin hangi dönemlerde oluştuğunu analiz edebilir,

• Güç aşımına neden olan yükleri belirleyebilir,

• Yüklerin çalışma zamanlarını optimize edebilir,

• Yeni yatırımların mevcut güç ihtiyacına etkisini değerlendirebilir,

• Güç artırımı kararını geçmiş verilerle destekleyebilir.

Özellikle güç aşımı ihbarı alan veya yeni yüksek güçlü makine/şarj istasyonu kurmayı planlayan işletmeler için enerji yönetimi yazılımı, yalnızca geçmiş tüketimi raporlayan bir sistem değil; güç aşımını önlemeye ve enerji maliyetlerini optimize etmeye yardımcı olan aktif bir yönetim aracıdır.

Kaynakça:

htps://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-1327/elektrik-faturalarina-esas-tarife-tablolari htps://www.emo.org.tr/ekler/cc5a85842d8d326_ek.pdf

htps://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-39/kurul-kararlari-